A eshte AI programim?

Publikuar: Sot, 12:56

Kur degjojme per Inteligjencen Artificiale, shpesh na shkon mendja te filmat fantastiko-shkencore ose te kode te nderlikuara qe vetem gjenite e kompjuterit mund ti kuptojne. Por per ne qe merremi me teknologji, kodim apo thjesht duam te kuptojme se si funksionon bote dixhitale, lind nje pyetje thelbesore: A eshte AI thjesht nje forme e avancuar programimi, apo kemi te bejme me nje paradigme krejtesisht te re?

Per ti dhene pergjigje kesaj, le te zbresim ne terrenin e praktikes dhe te shohim se ku ndahet kodi tradicional nga mendja e nje makine.

Nese keni shkruar qofte edhe nje rresht kodi te thjeshte ne PHP, JavaScript apo Python, ju e dini se si funksionon programimi tradicional. Ai eshte si nje recete gatimi e rrepte. Ti, si programues, je arkitekti i cdo levizjeje.

Ne programimin klasik, ne perdorim strukturat logjike si `if-else`, loops (`for`, `while`) dhe funksione per ti treguar kompjuterit saktesisht se cfare te beje:

psh. Nese perdoruesi klikon kete buton, dergo kete kerkese ne databaze. Nese fjalekalimi eshte i sakte, hapi deren; nese jo, shfaq kete mesazh gabimi.

Kompjuteri ketu eshte nje zbatues i shkelqyer, por plotesisht "memec". Ai nuk mendon, nuk improvizon dhe nuk meson dot nga gabimet. Nese ti ke harruar te parashikosh nje rast (edge case), programi thjesht do te bllokohet ose do te nxjerre nje "bug".

Por me Inteligjencen Artificiale, ndodh ndryshimi i madh. Inteligjenca Artificiale e sotme (me saktesisht Machine Learning dhe Rrjetet Neurale) permbys plotesisht kete logjike.

Ne vend qe ti japim makines rregullat, ne i japim asaj te dhenat hyrese dhe rezultatin e deshiruar. Algoritmi i AI-se punon ne menyre te tille qe ti gjeje rregullat vete permes matematikes dhe statistikes.

* Ne programimin tradicional: Te dhenat + Rregullat = Rezultati.
* Ne Inteligjencen Artificiale: Te dhenat + Rezultati = Rregullat (Kodi/Modeli).

Nese do te donim te ndertonim nje sistem qe dallon nese nje imazh eshte nje motor apo nje makine, me programim tradicional do te na duheshin miliona rreshta kod if-else (nese ka dy rrota, nese ka timon te hapur, etj.), dhe perseri do te deshtonim. Me AI, ne i vendosim sistemit perpara 50000 foto motoresh dhe makinash. Permes kalkulimeve te pafundme te probabilitetit ne rrjetet neurale, sistemi kupton vete diferencen bazuar ne template dhe modele pikselesh qe njeriu as nuk i dikton dot me sy te lire.

Pra, a eshte AI programim? Pergjigja praktike eshte: Po, por eshte nje nivel tjeter abstraksioni. AI nuk vjen nga hici. Ajo eshte e ndertuar me programim. Algoritmet e saj, strukturat e te dhenave, lidhjet me databazat dhe API-te qe bejne te mundur integrimin e saj neper aplikacione, te gjitha shkruhen me gjuhe programimi. Megjithate, diferenca qendron te sjellja e sistemit:

* Programimi tradicional eshte deterministik (i percaktuar): I njejti input do te jape gjithmone, pa perjashtim, te njejtin output bazuar ne kodin fiks.
* Inteligjenca Artificiale eshte probabilistike: Ajo funksionon me perqindje besueshmerie dhe mund te gjeneroje pergjigje te reja apo te zgjidhe probleme per te cilat nuk eshte programuar specifikisht.

Si zhvillues apo pasionante te teknologjise, te kuptuarit e ketij dallimi na ndihmon te zgjedhim mjetet e duhura per problemet e duhura. Nuk ke pse perdor AI per te ndertuar nje sistem regjistrimi apo nje strukture CRUD (Create, Read, Update, Delete) – programimi tradicional `if-else` dhe arkitektura e mire MVC ketu jane mbret.

Por, kur vjen puna te sugjerimi i produkteve te personalizuara per perdoruesit, analizimi i teksteve te medha, apo parashikimi i trendeve te te dhenave, aty ku programimi tradicional arrin limitet, fillon magjia e AI-se.

Ne fund te dites, AI nuk po zevendeson programimin; ajo po e zgjeron ate, duke i dhene kodeve tona nje aftesi qe dikur dukej e pamundur: aftesine per tu pershtatur dhe per te mesuar.